Polowania na ptactwo wodne i drobną zwierzynę stanowią fundament tradycyjnego łowiectwa, sięgającego korzeniami czasów, gdy człowiek zaczął wykorzystywać zwierzęta jako źródło pożywienia i towarzyszy. Te formy łowów, choć często pomijane w dyskusjach o „grubej zwierzynie", oferują niezwykłą różnorodność wyzwań, bliski kontakt z naturą i możliwość rozwijania umiejętności, które przydają się w każdej dziedzinie myślistwa. Ptactwo wodne – kaczki, gęsi, łyski i Perkoz – wymaga od myśliwego zwinności, znajomości wodnych ekosystemów i opanowania specyficznych technik, podczas gdy drobna zwierzyna – zające, bażanty, kuropatwy – rozwija umiejętności stalkingowania i strzeleckie precyzji.
W Polsce lista gatunków łownego ptactwa wodnego i zwierzyny drobnej jest stosunkowo długa, co daje myśliwym możliwość wyboru i dostosowania łowów do własnych preferencji. Polowanie na kaczki podczas wieczornych zlotów, gdy setki ptaków wracają na noclegowiska, dostarcza niezapomnianych wrażeń, podobnie jak poranne wypady na żerujące gęsi na rozległych polach. Z drugiej strony, polowanie na zająca z podchodu czy z zasiadki przy zaporach stanowi doskonałą szkołę cierpliwości i obserwacji.
Ptactwo wodne – gatunki i charakterystyka
Kaczki i ich zwyczaje
Polowania na kaczki to jedna z najpopularniejszych form łowiectwa w Polsce, przyciągająca zarówno doświadczonych myśliwych, jak i początkujących entuzjastów. Najpopularniejszymi gatunkami kaczek łownych są: krzyżówka ( Anas platyrhynchos), głowienka (Aythya ferina), czernica (Aythya fuligula) oraz cyraneczka (Anas crecca). Każdy z tych gatunków ma nieco inne preferencje siedliskowe i zachowania, co wpływa na taktykę polowania.
Krzyżówka, jako najpospolitniejsza kaczka w Polsce, zasiedla praktycznie wszystkie typy wód – od małych stawów po jeziora i rzeki. Jej zwyczaje są dobrze poznanе, a polowanie na nią może przybierać różne formy, od tradycyjnych zasiadek przy stawach, przez polowania z podpływania (gdy myśliwy pływa łódką wypławiając ptactwo), po łowienie na wabki i pułapki. Głowienka i czernica preferują głębsze wody i żerują głównie na roślinności wodnej i drobnych bezkręgowcach, co należy uwzględnić przy wyborze metody polowania.
Gęsi – polowania na żerujące stada
Polowanie na gęsi – przede wszystkim gęgawę (Anser anser) i gęś zbożową (Anser fabalis) – to jedno z najbardziej wymagających wyzwań łowieckich, wymagające od myśliwego specjalistycznego sprzętu, znajomości zwyczajów ptaków i niezwykłej cierpliwości. Gęsi są ptakami niezwykle czujnymi, posiadającymi doskonale rozwinięty wzrok i zdolność wykrywania zagrożeń z dużych odległości. Skuteczne polowanie na nie wymaga perfekcyjnego maskowania, znajomości tras przelotów i umiejętności posługiwania się wabikami.
Metody polowania na gęsi obejmują: zasiadki w pobliżu żerowisk (pól zbożem, łąk), polowania na przelotach (zajęcie pozycji na trasach przelotu ptaków) oraz podchód na żerujące stada. Każda z tych metod wymaga innego przygotowania i sprzętu, ale wszystkie łączy konieczność absolutnego maskowania i zachowania ciszy. Nowoczesne wabiki syntetyczne i elektronické systemy nawoływań znacząco zwiększają szanse na sukces, ale tradycyjne metody również pozostają skuteczne w rękach doświadczonego myśliwego.
Drobna zwierzyna – gatunki łowne
Zając i kuropatwa
Zając szarak (Lepus europaeus) i kuropatwa (Perdix perdix) to klasyczne cele polowań drobnych, znane każdemu myśliwemu w Polsce. Zając, jako zwierzę o nocnym trybie życia, preferuje otwarte tereny rolne z zaroślami i zagajnikami, gdzie może znaleźć schronienie przed drapieżnikami. Polowanie na zająca odbywa się głównie metodą podchodu lub z nagonką, gdzie grupa myśliwych przemieszcza się przez teren, a zając ucieka w wyznaczonym kierunku.
Kuropatwa, choć mniej popularna niż w przeszłości ze względu na spadającą populację, nadal pozostaje atrakcyjnym celem dla myśliwych. Te niewielkie ptaki żyją w charakterystycznych rodzinach, a ich liczba w miocie rzadko przekracza 15 piskląt. Polowanie na kuropatwy wymaga zwinności i szybkiej reakcji, gdyż ptaki te potrafią błyskawicznie poderwać się do lotu, często tuż przed nogami myśliwego. Podobnie jak w przypadku zająca, skuteczne polowanie wymaga znajomości preferowanych siedlisk i zwyczajów tego gatunku.
Bażant i przepiórka
Bażant (Phasianus colchicus), mimo że gatunek introdukowany w Polsce, cieszy się dużą popularnością wśród myśliwych jako zwierzyna łowana głównie podczas polowań drobnych. Jego efektowny wygląd i smaczne mięso sprawiają, że jest chętnie pozyskiwany na ucztach i spotkaniach łowieckich. Bażanty preferują tereny z gęstymi zaroślami, żywopłotami i zadrzewieniami śródpolnymi, gdzie znajdują schronienie i pokarm.
Polowanie na bażanty odbywa się zazwyczaj metodą podchodu lub przy użyciu psów wystawiających, które wskazują ptactwo iaportują upolowaną zwierzynę. Szczególnie efektowne są polowania z udziałem wyżłów, które doskonale sprawdzają się w pracy w krzakach i trzcinach. Przepiórka, jako jeden z najmniejszych ptaków łownych, wymaga od strzelca znakomitej koncentracji i refleksu, oferując jednak niezapomniane wrażenia z łowów.
Techniki polowania
Zasiadka na ptactwo wodne
Zasiadka to podstawowa metoda polowania na ptactwo wodne, polegająca na zajęciu pozycji przy wodzie i cierpliwym wyczekiwaniu na przelatujące lub żerujące ptaki. Skuteczność zasiadki zależy od wyboru odpowiedniego miejsca – powinno to być stanowisko z dobrym widokiem na wodę i naturalnymi osłonami maskującymi. Idealne są wysepki, półwyspy lub brzegi pokryte trzcinami i krzewami, gdzie myśliwy może się ukryć.
Podczas zasiadki na kaczki szczególnie istotne jest posiadanie odpowiednich wabików – syntetycznych replik kaczek ustawianych na wodzie, które mają przyciągać przelatujące ptaki. Liczba i rozmieszczenie wabików zależą od wielkości zbiornika i aktywności ptaków – zazwyczaj używa się od 6 do 12 sztuk ustawianych w luźnych grupach. Przy zasiadce na gęsi liczba wabików może sięgać kilkudziesięciu, gdyż gęsi są bardziej wymagające i preferują większe skupiska decoy.
Polowanie z psem
Użycie psa do polowania na ptactwo wodne i drobną zwierzynę jest regulowane przepisami i znacząco zwiększa skuteczność łowów. Wyżły – zarówno europejskie, jak i ras amerykańskich – są najpopularniejszymi psami myśliwskimi do tego typu polowań, doskonale łączącymi zdolność wystawiania ptaków zaportowania zdobyczy. Brytany, spaniele i retrievery również sprawdzają się w tej roli, oferując nieco inne podejście do pracy w terenie.
Zgodnie z przepisami, podczas polowania na ptactwo wodne jeden pies może obsługiwać maksymalnie trzech myśliwych, co zapewnia odpowiednią kontrolę nad sytuacją i bezpieczeństwo. Szkolenie psa do pracy przy polowaniu na ptactwo wymaga czasu i cierpliwości, ale efektywny, dobrze ułożony pies jest bezcennym partnerem łowów, którego wartość trudno przecenić.
Wymagania sprzętowe
Broń i amunicja do polowań drobnych
Polowanie na ptactwo wodne i drobną zwierzynę wymaga zazwyczaj broni gładkolufowej – strzelb myśliwskich kalibru 12, 16 lub 20, w zależności od preferencji strzelca. Mniejsze kalibry, takie jak 20 czy 28, oferują mniejszy odrzut i są bardziej komfortowe przy intensywnym strzelaniu, natomiast kaliber 12 pozostaje najpopularniejszy ze względudu na uniwersalność i szeroki wybór dostępnej amunicji.
Amunicja śrutowa dobierana jest odpowiednio do gatunku – mniejszy śrut (nr 7-8) sprawdza się przy polowaniu na drobne ptactwo i przepiórki, średni (nr 5-6) przy kaczkach i zającach, a większy (nr 2-3) przy gęsiach i większych ptakach. Przy wyborze amunicji należy również wziąć pod uwagę zasięg strzału – śrut zwalnia prędkość wraz z odległością i może się rozszerzać, co zmniejsza skuteczność na dalszych dystansach.
Odzież i wyposażenie
Strój myśliwego na polowanie drobne powinien być dostosowany do warunków terenowych i pogodowych. W przypadku polowań na ptactwo wodne niezbędne są wodoodporne buty lub nawet wadersy pozwalające na wchodzenie do wody. Odzież maskująca w kolorystyce naturalnej – zieleni, brązu, szarości – zapewnia skuteczne ukrycie na tle otoczenia.
Wabiki, lornetka, nóż myśliwski i torba na upolowaną zwierzynę to podstawowe elementy wyposażenia, które powinien mieć każdy myśliwy polujący na ptactwo i drobną zwierzynę. Apteczka pierwszej pomocy, telefon komórkowy i dokumenty uprawniające do polowania powinny znajdować się w kieszeni lub torbie przez cały czas trwania łowów.
Przepisy i okresy ochronne
Terminy polowań na poszczególne gatunki
Polowania na ptactwo wodne i drobną zwierzynę podlegają ścisłym regulacjom czasowym, które różnią się w zależności od gatunku. Krzyżówka i inne kaczki mogą być pozyskiwane od sierpnia do końca lutego, z wyjątkiem okresów ochronnych ustalonych dla niektórych gatunków. Gęsi objęte są podobnymi terminami, ale z specyficznymi ograniczeniami dla poszczególnych gatunków – gęgawa i zbożówka mają nieco inne okresy niż gęś białoczelna.
Zając szarak może być pozyskiwany od 1 listopada do końca grudnia, a bażant – od 1 października do końca февраля. Kuropatwa sezon ma od 1 października do 15 listopada. Przepisy te mogą ulegać zmianom, dlatego przed każdym polowaniem warto sprawdzić aktualne regulacje właściwego koła łowieckiego lub na stronie PZŁ.
Zasady bezpieczeństwa
Bezpieczeństwo na polowaniach drobnych, choć często bagatelizowane, jest równie ważne jak podczas łowów na grubą zwierzynę. Podstawowe zasady obejmują: niedopuszczanie do przypadkowых strzałów, strzelanie wyłącznie w kierunku, gdzie nie ma ludzi ani zwierząt domowych, i bezwzględne przestrzeganie zakazu strzelania w kierunku linii horyzontu, gdzie mogą znajdować się zabudowania.
Szczególną ostrożność należy zachować podczas polowań z udziałem psów, które mogą wbiegać w linię strzału. Komunikacja z innymi uczestnikami polowania, ustalenie sektorów strzału i wzajemny nadzór to fundamenty bezpiecznych łowów. W przypadku polowań przy wodzie dodatkowym zagrożeniem jest hipotermia w przypadku wypadnięcia do wody – warto mieć wtedy przy sobie koc termiczny i Lina asekuracyjna.
Najczęściej zadawane pytania
Czy można polować na ptactwo wodne z łodzi?
Tak, zgodnie z przepisami polowanie z łodzi jest dozwolone, ale wymaga odpowiedniego oznakowania jednostki i zachowania szczególnej ostrożności w ruchu.
Ile wabików potrzeba do skutecznej zasiadki na kaczki?
Zazwyczaj używa się od 6 do 12 wabików, ustawianych w luźnych grupach na powierzchni wody. Przy większych akwenach i przy intensywnym ruchu ptaków liczba ta może być większa.
Jakie psy najlepiej sprawdzają się przy polowaniu na bażanty?
Wyżły, szczególnie wyżły niemieckie krótkowłose, są uważane za najlepsze rasy do polowania na bażanty ze względudu na ich zdolność do pracy w gęstych zaroślach.
Czy można polować na gęsi z wabikami elektronickými?
Tak, wabiki elektronické są dozwolone, ale niektóre koła łowieckie wprowadzają ograniczenia dotyczące ich używania.
Podsumowanie
Polowania na ptactwo wodne i drobną zwierzynę to fascynująca część świata łowieckiego, oferująca bogactwo doświadczeń i wyzwań. Od porannych zasiadek przy stawach, przez aktywny podchód na polach, po polowania z psami – każda z tych form dostarcza unikalnych wrażeń i pozwala rozwijać różnorodne umiejętności. Pamiętajmy, że niezależnie od gatunku, każde polowanie to przede wszystkim kontakt z naturą i okazja do kultywowania tradycji polskiego myślistwa.
Zobacz także: